Dolandırıcılık
Sahte e-posta ve mesajları tanımak: yedi işaret
Sahte iletiler artık yazım hatası içermiyor. Onları ayırt eden şey dil değil, sizden istediği şey.
Yayımlandı 31 Ağustos 2026 · Güncellendi 10 Eylül 2026
Aciliyet
Sahte iletilerin neredeyse tamamı zaman baskısı kurar: hesabınız kapanacak, kargonuz iade edilecek, cezanız artacak. Amaç düşünmenizi engellemek.
Gerçek kurumlar bu dili kullanmaz. Bir bankanın size yirmi dört saat içinde bir bağlantıya tıklamanızı emretmesi beklenmez.
Uygulanacak kural tek: aciliyet gördüğünüzde bir dakika bekleyin. Bu bir dakika, dolandırıcılığın işleyişini bozar.
Ne istiyor
Bir iletinin sahte olup olmadığını anlamanın en hızlı yolu, ne istediğine bakmaktır. Şifre, doğrulama kodu, kart numarası ya da uzaktan erişim isteniyorsa cevap her zaman hayırdır.
Hiçbir banka, kurum ya da resmî makam şifrenizi ve doğrulama kodunuzu istemez. Bu bir istisna değil, kuraldır.
“Kimlik doğrulaması için” diye başlayan istekler de aynı gruba girer. Doğrulama, kurumun kendi uygulamasında yapılır.
Gönderen adresi
Görünen isim kolayca taklit edilir. Asıl bilgi, ismin yanındaki e-posta adresindedir ve genellikle gizlidir; üzerine dokunarak ya da gelen kutusunda ayrıntıyı açarak görülür.
Sahte adresler genellikle kurumun adını içerir ama farklı bir alan adında biter. Bir harf değişikliği ya da eklenmiş bir kelime yeterlidir.
Adres doğru görünse bile, bu tek başına yeterli kanıt değildir. Gönderen adresi taklit edilebilir; bu yüzden asıl kural bağlantıya tıklamamaktır.
Bağlantılar
En güvenli davranış, gelen bağlantıya hiç dokunmamak. Kurumun adresini tarayıcıya kendiniz yazmak ya da uygulamasını açmak, aynı bilgiye güvenli yoldan ulaştırır.
Bağlantının nereye gittiğini görmek isterseniz, bilgisayarda fareyi üzerine getirin ve sol altta çıkan adrese bakın; telefonda basılı tutun.
Kısaltılmış bağlantılar nereye gittiğini gizler. Beklemediğiniz bir kısaltılmış bağlantıya asla dokunmayın.
Ekler
Beklemediğiniz bir ek dosya, en tehlikeli unsurdur. Fatura, kargo bildirimi ya da mahkeme yazısı görünümündeki dosyalar en sık kullanılan biçimlerdir.
Belge açıldığında “içeriği görmek için düzenlemeyi etkinleştirin” uyarısı çıkıyorsa, dosyayı kapatın. Bu, zararlı kodun çalışması için gereken izindir.
Şüphelendiğiniz bir eki silmek her zaman doğru karardır. Gerçekse, gönderen tekrar arar.
Telefonla arayanlar
Aynı yöntem telefonla da uygulanır ve son yıllarda daha yaygın. Arayan kişi banka, savcılık ya da operatör olduğunu söyler.
Telefon numarası taklit edilebilir; ekranda kurumun numarası görünse bile bu bir kanıt değildir.
Tek doğru davranış: telefonu kapatmak ve kurumun kendi numarasını kendiniz arayarak sormak. Gerçek bir kurum bu davranışa itiraz etmez.
Şüphelendiğinizde
Hiçbir şeye tıklamayın, cevap yazmayın. Cevap yazmak, adresinizin aktif olduğunu doğrular ve daha fazla ileti getirir.
İletiyi silmeden önce, gerçekten kurumdan gelip gelmediğini kurumun kendi kanalından kontrol edin.
Zaten tıkladıysanız ve bilgi girdiyseniz, hemen şifrenizi değiştirin ve bankayı arayın. Hız burada belirleyicidir.
Yakınlarınıza anlatmak
En işe yarayan anlatım, kural listesi değil örnek. Gerçek bir sahte iletiyi birlikte incelemek, on maddelik listeden daha kalıcıdır.
Aile içinde tek bir kural koymak yeterli: para ya da kod isteyen hiçbir isteğe, önce birbirimize sormadan cevap vermeyiz.
Bu kural, telefonda torun taklidi yapan dolandırıcılığa karşı da çalışır ve hiçbir teknik bilgi gerektirmez.
Bu yazının kapsamı dışında
Belirli dolandırıcılık vakalarının hukuki takibi.
Güvenlik yazılımı önerileri.
Adli bilişim ve delil toplama.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Bir zarar oluştuysa bankanıza ve yetkili makamlara başvurun.